Contact informatie

Rijnegommerstraat 28
2382XB Zoeterwoude
KVK: 5059616
BTW: NL002057857B55

Telefoon & e-mail
Met verbazing las ik het nieuws over een bakker uit Monster, die noodgedwongen zijn bakkerij moest sluiten. Dit vanwege de manier waarop er werd omgegaan met zijn nieuws dat hij niet langer moorkoppen, maar roomkoppen verkoopt. Laten we het eens hebben over verandering of liever, laten we aan de hand van het verhaal over de roomkoppen in plaats van moorkoppen een spiegel voorhouden.
De kritiek op de bakker is niet mals. Op social media kreeg de man het aardig te verduren. Dat is blijkbaar normaal. Voor sommigen is het motto: Maak van je hart geen moordkuil. Iemand anders koos ervoor om eens langs te gaan bij deze bakker en zijn gram te halen. Of liever: een moorkop te bestellen, terwijl ervan af nu alleen nog maar roomkoppen verkocht worden.

Overigens is de bakker uit Monster niet de enige die koos voor een andere naam. Ook HEMA heeft voor een andere naam gekozen. Vanaf 30 maart heet de moorkop geen moorkop meer, maar een chocoladebol.

De weerstand op dergelijke naamswijzigingen is erg groot. Blijkbaar mag je als ondernemer of bedrijf niet ‘zomaar’ iets wijzigen. Gaan we het ‘goed’ doen, dan wordt niets meer gewijzigd.

Laten we beginnen met de namen van bepaalde producten waarin een vermelding gemaakt wordt van iets dat er echt niet in te vinden is. Misschien niet de beste vergelijking, maar het is goede start. Dan houden we de namen aan als slavinken (geen sla, geen vink), katjesdrop (geen katten erin te vinden, sorry) en dropveters (ooit eens geprobeerd in mijn schoenen, maar dat was geen succes).

Het gaat om tradities en die mogen, volgens sommigen, niet zomaar aangepast worden. Tradities zijn oh-zo belangrijk. Laten we daarom eens kijken naar de manier waarop we mensen of beroepen genoemd hebben in het verleden.

We beginnen met de verpleegkundigen. Vanaf nu gaan we weer terug naar wat het was: zusters. Zelfs wanneer het mannen betreft.

Gaan we even verder, dan komen we uit bij de manier waarop er in voorbije tijden gepraat werd over anderen. Joden bijvoorbeeld.

Joden duiden we vanaf nu weer aan als schathemeltjerijk. Joden werden vroeger gezien als die gierige, rijke mensen. Die over de ruggen van anderen hun fortuin gemaakt hadden.

Is iets vies, dan duid je dit aan als ‘zo vies als een Turk.’ Turken zijn blijkbaar ‘vies.’ Al denk ik daar heel anders over.

Moriaantje, zo zwart als roet. Moet kunnen toch? Ze zijn toch ook ‘zo zwart als roet?’ Die moren of negers? Nog beter, we noemen ze nikkers. Natuurlijk weet ik heus wel dat het woord afkomstig is uit het Latijn en dat daarmee de bewoners van Afrika aangeduid werden. Diezelfde bewoners die gebruikt werden als slaven.

Wanneer we nog even blijven rondhangen in Afrika, dan noemen we de KhoiKhoi gewoon weer Hottentotten. Overigens hoeven we van die bevolkingsgroep geen weerstand meer te verwachten. De pokkenepidemie van 1712 pakte vooral uit in het nadeel van deze Hottentotten.

De naam is een verzinsel van de Nederlanders destijds. Ze zagen mensen zonder al te veel kleren, die ook nog eens vaak dansten. Daarbij zouden ze veelvuldig de woorden hot, hot gescandeerd hebben.

Meer weerstand mogen we verwachten uit Zuid-Afrika, Namibië, Botswana en Angola. In de vorm van de San. De San noemen we geen San meer, maar Bosjesmannen. De naam is een verwijzing uit de tijd van de (wederom) Nederlandse overheersing van delen van Zuid-Afrika. Deze mensen leefden toch maar een beetje tussen de struiken.

Verschuiven we onze aandacht naar rechts of links, dan komen we uit bij respectievelijk India en Suriname. We beginnen dan gewoon weer met de term koelies. Een benaming voor mensen die zwaar en eentonig werk moesten doen en afkomstig waren uit India of Suriname.

Chocoladesnolletjes, ken je die uitdrukking? Niemand minder dan Simon Vestdijk introduceerde deze benaming voor dames die zich leenden voor seksuele diensten en waarvan de huid niet ‘roomwit’ was. Oh ja, belangrijk gegeven volgens Vestdijk: ze hadden syfilis (Bron: De dokter en het lichte meisje).

Kanker, daar gaan we ook niet meer moeilijk over doen. Wat nu een offensief op social media om een einde te maken aan deze ziekte als scheldwoord. Wat nu, erge ziekte. Dodelijke ziekte. Bekijk het. Je buurman met wie je ruzie hebt, dat is gewoon een kankerlijer. Dat geldt dan weer niet voor de buurvrouw waar je ook ruzie mee hebt, dat is een kankerwijf.

Dan kom ik aan bij de groep mensen die het in de geschiedenis altijd al zwaar gehad heeft. De homoseksuelen. Voor het gemak gooi ik even alles op een hoop, wat geen probleem is. Hoe duid je ‘ze’ dan aan? Als het gaat om mannen zijn er genoeg woorden. Variërend van holridders tot aambeienbeffer voor mannen. Voor vrouwen denk je woorden die variëren van lollepot tot dijk (Engels: dyke). Het woord lollepot is overigens afkomstig van het idee dat vrouwen in voorbije tijden een pot met een gloeiend kooltje onder hun rokken plaatsten. Voor de warmte, zo schijnt het…

Dat schelden op mensen die op hetzelfde geslacht vallen is trouwens nog steeds goed ingeburgerd. Denk aan woorden als homo als aanduiding voor een scheidsrechten tijdens een voetbalwedstrijd. Of nog ‘beter’ blinde homo, wanneer hij een bepaalde actie niet goed gezien heeft of misschien een fout maakt. Maar denk ook aan woorden als mietje of flikker. Dat is overigens een hele opzichzelfstaande discussie, die ik nu niet verder zal voortzetten.

Tradities, daar gaat het om. Het bruggetje met de scheldwoorden voor zij die homoseksueel zijn is dan snel gevonden. Denk aan 1811. Tot aan dit jaar was homoseksualiteit strafbaar. Na dit jaar veranderde er een en ander, maar in 1911 werd door hele, hele wijze mensen besloten om seks onder de 21 jaar strafbaar te stellen. Pas in 1971 werd dit verbod opgeheven. Moeten we ook terug naar deze traditie? 1971 is nog niet zo gek lang geleden. Dat was zo’n beetje rond de tijd dat we het als een soort traditie beschouwden dat vrouwen niet werkten. Toegegeven, de vrouwelijke emancipatie was iets dat na de oorlog ingezet werd. Pas in 1980 werd abortus in ons land gelegaliseerd. Ook niet lang geleden. Ook een verandering, al weet ik niet of het echt een traditie te noemen is. Het was in ieder geval een traditionele manier van (conservatief) denken. Dat wel.

Er was dus ook een tijd waarin we het beschouwden als een normaal iets, bijna een traditie of in ieder geval een traditionele manier, dat een vrouw niet werkte. Dus dames, inleveren die parttime of fulltimebanen. Tradities moeten blijven bestaan, toch?

Mocht je nu op de proppen komen met de welbekende negerzoenen, dan moet ik je voor eens en altijd uit de droom helpen. Op zich is het verhaal over het veranderen van de naam er eentje voor de boeken. De marketingboeken om precies te zijn. De firma Buys maakte ooit zelf eens bekend dat het niet vanwege een protest was, dat men koos voor een andere naam. Het had alles te maken met nieuwe markten die men aan wilde boren. Niet alleen in Nederland. Wil je bewijs, dan lees je dit korte artikel eens na. In nieuwe markten bekt het niet zo lekker, die negerzoenen. Stel je eens voor in de Verenigde Staten: negro kisses of – nog erger – nigger kisses.

Dan jodenkoeken. Die discussie is niet nieuw, zij het dat deze is aangezwengeld door de discussie over de Pieten. Je weet wel, die hulpjes van Sinterklaas. Jodenkoeken zouden daarom ook niet meer mogen. Wat er niet nieuw aan de discussie hierover is: de discussie is al eens gevoerd. In de jaren zeventig van de vorige eeuw. Een van de fabrikanten wijzigde overigens wel de naam, maar dat was alleen voor de koeken die bedoeld waren voor de export. Men vreesde negatieve reacties in het buitenland.

In Nederland was er geen discussie, pas tot aan de jaren zeventig. Toen men na ging denken over bepaalde namen. Logisch, want voor tal van producten die een bepaalde zuinigheid uitstraalden werd de term Joods of van Joodse origine gebruikt. Zo ook voor de koeken. Althans, dat is een lezing. Een andere lezing is dat de koeken ooit gemaakt werden door de familie De Joode uit Amsterdam en vervolgens doorverkocht werden aan een bekend bakkerscollectief uit Enkhuizen.

Weer een andere lezing heeft te maken met een Joodse bakker uit Enkhuizen. Hij maakte van oorsprong boterkoeken, die in de volksmond Jodenkoeken genoemd werden.

Wat er allemaal waarvan is, dat valt moeilijk meer uit te zoeken. Wat ik wel weet is dat met de introductie van de nieuwe spelling de naam in ieder geval wel is veranderd. Oeh, een verandering van traditie. De benaming op de verpakking is Jodekoeken, maar de officiële spellingswijze is Jodenkoeken.

Over Jodekoeken of Jodenkoeken is geen discussie. Echt niet. Die is al gevoerd. Waarover nog wel de nodige discussie gevoerd wordt: waarom heeft een vegetarisch of veganistisch product een naam die lijkt op een vleesproduct? Of dat allemaal wel mag of kan. De fabrikanten ervan richten zich niet alleen op geitenwollensokkendragende linkse gekkies hoor. Dat gezegd hebbende moet ik er wel even bij vermelden dat ik zelf geen dieren eet. Voordat je aankomt met stereotypen weet je wie het schrijft. Ik heb trouwens geen geitenwollensokken.

Er wordt ook heftig gereageerd op de vermeende aanwezigheid van dieren (dode welteverstaan) in de benaming van vegetarische en veganistische producten. Dat kan toch niet? Terug naar de slavink, dat kan natuurlijk wel.

Wanneer een bakker uit Monster, een veganistische bakker welteverstaan, ervoor kiest om de naam van een moorkop te veranderen naar een roomkop, wat is dat eigenlijk het probleem? Dat er een traditie ontnomen wordt? Smaakt de roomkop of chocoladebol (HEMA) minder? Is ineens de receptuur gewijzigd? In het geval van de Monsterse bakker waarschijnlijk wel. Dat heeft te maken met het feit dat dit een veganistisch product is. Maar dat geheel terzijde.

Los van de weerstand tegen het woord moor is er nog iets anders dat belangrijk is. Een veganistisch product draagt nu geen verwijzing meer naar de niet-veganistische versie, toch? In het geval van HEMA is dat wat lastiger, dat weet ik. Maar gedurende de geschiedenis hebben producten tal van keren nieuwe namen gekregen. Dat heet marketing. Dat kun je zelfs studeren trouwens.

Blijkbaar is het belangrijker om vast te houden aan iets en de hakken zover in het zand te zetten, dat er een gat gegraven wordt met een enorme diepte. Vanuit die diepte (ik zal het geen krocht of krochten noemen) komen woorden naar boven. Woorden die geuit worden via social media en waarmee de grenzen van fatsoen overschreden worden. Ruimschoots. Niet een keer.

Gelijk halen of krijgen is blijkbaar een speerpunt geworden in discussies die het eigenlijk niet waard zijn om gevoerd te worden. Zo heilig dat men spreekt over tradities en veranderingen daarvan. Dingen die dit land kapot zouden maken. Ik heb nooit geweten dat een naamsverandering een land kapot maakte. We blijven toch nog steeds wonen in Nederland? Of zijn er andere plannen?

Zouden de vervolgers van heksen en ketters destijds net zo teleurgesteld zijn geweest? Ze hadden geen social media om hun hart te luchten. Het enige wat zij konden doen is nog snel even wat mensen martelen en in brand steken…

Is het werkelijk zo’n schande dat namen kunnen veranderen? Is het zo erg dat er überhaupt dingen veranderen? En rechtvaardigt sommige reacties op deze veranderingen?

Een eerlijk antwoord: nee.

Misschien is er nog wel een belangrijkere vraag die ik moet stellen. Dat heeft ermee te maken of iets je nu wel of niet raakt of aangaat. Raakt het je, dan ben je blij dat er iets gaat veranderen.

Raakt het je niet of gaat het je niet direct aan, beslis dan niet voor anderen dat het allemaal niet erg is. Dat ze zich niet zo moeten aanstellen. Maak geen beslissing omdat jij van mening bent dat het allemaal niet uit zou moeten maken. Wanneer jij te maken krijgt met scheldpartijen, stereotypen en misschien zelfs racisme, ben jij dan nog steeds zo snel als het bestempelen als iets dat ‘onzin’ is? Is het dan nog steeds een rechtvaardiging voor anderen om er zo ‘vol’ tegenin te gaan?

Wees eens eerlijk?      



Bron afbeelding: Wikipedia / Wikimedia

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.