Contact informatie

Rijnegommerstraat 28
2382XB Zoeterwoude
KVK: 5059616
BTW: NL183729912B01

Telefoon & e-mail

Zestien weken. Dat is de periode die een belangrijke rol van betekenis speelt in de voortdurende discussie dat vrouwen eigenlijk lastig te selecteren zijn voor bepaalde functies. Tijd voor deze Goede Huisvader om er een mening over te geven.

“De juiste persoon op de juiste positie.” Dat is een belangrijk argument waarom een verplicht quotum voor het aantal vrouwen in een toppositie afgewezen wordt. Opvallend genoeg, dat hoor je nooit echt over mannen. Nee, het domineert de discussie over een verplicht quotum voor vrouwen in topfuncties.

Natuurlijk kies je de juiste persoon op de juiste positie. Dat wil iedere werkgever. Of je nu beursgenoteerd bent of een eigenaar bent van een klein bedrijf. Je wilt er alles aan doen om een waardevolle aanwinst te vinden. Tot zover is er niets aan de hand. Waarom zou dan een quotum nodig zijn voor het aantal vrouwen die een topfunctie vervullen? Simpel, omdat de top van het bedrijfsleven op een zelfde manier gedomineerd wordt als dat de Top 2000 wordt gedomineerd door mannen met gitaren (lees daar meer over via deze link).


Kijk je naar de rest van de wereld, dan staat Nederland met ongeveer 28 procent op de 21ste plaats op de internationale ranglijst. Dat is net iets onder het gemiddelde van 29 procent. Dat lees je in dit rapport. Maar wanneer je kijkt naar de allerhoogste functies, dan is het aantal vrouwen met vijftien procent veel lager. Lager dan het aantal werkende vrouwen. Het is dus niet zo, dat ze er niet zijn: vrouwen die een topfunctie zouden kunnen bekleden.


Maar wat is nu eigenlijk een topfunctie? Dat is niet hetzelfde als een leidinggevende functie. Nee, het draait hier om functies bij bedrijven die – vaak beursgenoteerd zijn en – beschikken over een groot personeelsbestand. Zie het als de invulling van de stoelen in de directiekamer. Toch lijkt het erop alsof de discussie hier helemaal niet over gaat. Het lijkt te gaan over een discussie waarin de vrouw als werknemer nogmaals een verantwoording moet afleggen. Nogmaals moeten vrouwelijke werknemers aantonen dat ze wel beschikken over kwaliteiten, ambities en een duidelijk beeld hebben van de toekomst. Natuurlijk, dat moeten mannen ook allemaal. Zeker wanneer ze een topfunctie ambiëren. Toch wordt bij een mannelijke topmanager nooit de vraag gesteld of hij van plan is om een gezin te stichten, hoe hij het precies wil doen als er kinderen zijn of bij komen? Nee, dan neemt de betreffende man misschien een papadag1. Of niet.


Eigenlijk gaat het voortdurend om dat ene onderwerp: die zestien weken. Zestien weken waarin de vrouw met zwangerschapsverlof is. Misschien dat ze er zelfs nog een vakantie aan “vast plakt.” Wanneer je niet uitkijkt, dan ben je de vrouwelijke medewerker misschien zelfs een maand of twee, drie kwijt… Dat kan natuurlijk niet, want dan komt de bedrijfsvoering in gevaar.


Een vrouwelijke werknemer kan tijdens het zwangerschapsverlof worden vervangen. Zorgen over extra kosten zouden er niet hoeven te zijn, want de financiële regelingen verlopen via het UWV. Wanneer je ruim van tevoren weet dat er een van de vrouwelijke medewerkers zwanger is, dan kun je hierop anticiperen. Dat is natuurlijk lastiger wanneer er sprake is van een functie in het hogere management. Of is dat wel zo?


Recentelijk las ik dat minister Kasja Ollongren ziek is. Ook al is het ongewoon, door enkele verschuivingen in het kabinet heeft men deze situatie opgelost. Eerder moesten Ronald Plasterk, Stef Blok en zelfs minister-president Jan Peter Balkenende tijdelijk hun werkzaamheden vanwege gezondheidsredenen neerleggen. Toen was het geen enkel probleem om taken over te laten nemen. Vergeet niet dat een staatssecretaris, minister of minister-president misschien net zoveel uren ‘draaien’ als topmanagers.


We hebben het over topmanagers overigens. Was dat nog niet duidelijk? Was het duidelijk dat het ging om de invulling van de hoogste functies. Dat daar nog wel wat winst in diversiteit behaalt kan worden. Daarmee bedoel ik overigens niet alleen vrouwen. Denk maar aan de inmiddels ‘vertrouwde’ lijstjes…


Toch levert het een stortvloed van kritiek op. Een van de punten die naar voren gebracht worden: een vrouw kan zwanger raken. Zestien weken, misschien meer. Zestien weken, wat zijn dat precies? Op een periode van het leven waarin we werkzaam zijn, is dat niet veel. Een vakantie duurt soms drie weken. Daarmee beweer ik niet dat het maar een vakantie is. Of liever, bijna zes vakantieperioden.


Maar ja, misschien wil ze meer dan een kind… Dat kan. Niet iedere vrouw raakt maar een keer zwanger. Daar staat tegenover dat niet iedere vrouw van plan is om te beginnen aan kinderen én, misschien is dat wel het belangrijkste punt, niet iedere vrouw in een topfunctie zal zwanger raken.


Wanneer je kijkt naar de cijfers van het CBS, dan is de leeftijd waarop vrouwen in Nederland hun eerste kind krijgen de laatste jaren opgelopen is. De cijfers dateren van januari 2018 en zijn gebaseerd op de gegevens van 2017. Uit de cijfers van het CBS blijkt dat de gemiddelde leeftijd ligt op 29 jaar.


De cijfers ten opzichte van bijvoorbeeld de jaren zeventig verschillen. Alleen was de situatie toen anders. Vrouwen op de werkvloer waren een niet-vanzelfsprekend gegeven. Althans, een veel minder zelfsprekend gegeven. Want ook nu is het nog voor sommige functies niet vanzelfsprekend dat een vrouw de functie ook kan vervullen. Dat is een geheel andere discussie, al heeft dit wel te maken met de manier waarop we omgaan met de emancipatie van de vrouw op de arbeidsmarkt. Deze emancipatie is echt nog niet afgerond of voltooid. Het is nog steeds een hot topic. Of het nu gaat om de loonkloof op het aantal vrouwen op topfuncties. Of misschien wel in bepaalde functies. Bijvoorbeeld wetenschappelijke functies. Vandaar dat men koos voor een andere aanpak op de TU Eindhoven.


Dat ik erover moet schrijven en dat er nu een politieke beslissing is genomen, wat houdt dat in? Moet erover geschreven worden? Is het nodig dat er een politieke beslissing genomen moet worden? Volgens sommigen is het onzin. Nogmaals, we moeten kijken naar de juiste persoon. Niet naar het geslacht. Maar laat dat nu een onderwerp zijn dat soms wordt overgeslagen. Dan kom je terug op waar het allemaal om gaat: die zestien weken.


Zestien weken eruit en dan misschien nog de zorg voor de kinderen. Dat remt vrouwen in hun mogelijkheden. Ze worden gedwongen deeltijd te werken, ontberen ervaring en hebben daarom niet de mogelijkheden om terecht te komen in de directiekamers. Maar het is niet een kwestie van het pakken van kansen. De kansen moeten wel gegeven worden.


Laten we nu even goed kijken naar de leeftijd van het management. Wanneer je kijkt naar de cijfers, dan zijn deze lastig te vinden. Er wordt veel geschreven over de bovenste laag, maar niet echt over de topmanagers. Wanneer ik dit onderzoek mag geloven, geeft men toch nog steeds de voorkeur aan mannen.


65 procent van de managers in Nederland is man en hun leeftijd ligt tussen de 35 en 45 jaar. Dit hoeven geen leeftijdscategorieën te zijn waarop een vrouw zwanger kan worden. Hoeft niet, kan wel. Dat lijkt echter niet doorslaggevend te zijn, want de ‘perfecte’ manager – een man dus – is betrouwbaar, betrokken, behulpzaam en eerlijk. Dit is de mening over managers, welke onderdeel vormt van het onderzoek van ISBW. Ik weet zeker dat deze eigenschappen niet gebonden zijn aan geslacht. Echt niet.


Nogmaals, niet iedere vrouw heeft gezinsplannen. Niet iedere vrouw tussen de 35 en 45 jaar zal worden ‘gehinderd’ door kinderen. In de eerste plaats gaat het quotum om de hoogste lagen van het management. Dat zijn over het algemeen niet de lagen waarin je instroomt zo rond de 35 en 45 jaar. Mocht je vragen om cijfers, dan heb ik gezocht naar cijfers. Alleen kom ik niet verder dan 2014. Dat is inmiddels alweer vijf jaar geleden. Toen lag de gemiddelde leeftijd rond 53 jaar. Wanneer ik heel ‘gemakkelijk’ te werk ga en deze leeftijd voor dit moment als standaard aan zal houden, kan ik maar een conclusie trekken: dit is geen leeftijd waarop een vrouw zou beginnen aan een gezin. Althans, niet zelf. Je mag niet uitgaan van een standaard man-vrouwrelatie. Sterker nog, er is geen ‘standaard’ relatie. Laat dat duidelijk zijn.


Goed, terug naar die 53 jaar. Voor deze vrouwen zijn de zestien weken zeker niet van toepassing. Alleen kunnen deze er onderdeel van zijn, wanneer een vrouw wil doorgroeien naar een dergelijke functie. En dan?


De ‘en dan’ is niet zo makkelijk te beantwoorden. De ‘en dan’ is iets dat ervoor zorgen kan dat zij die in de positie zijn om vrouwen een kans te geven door te groeien richting een functie als manager (nog niet de topmanagersfunctie).


Er zijn genoeg redenen om aan te nemen dat het allemaal wel mee zal vallen. Kwaliteit moet centraal staan. Opvallend genoeg hoor je dat weinig wanneer een man een functie krijgt toegewezen. Dan neemt men aan dat de kwaliteit er is. De betrouwbaarheid, de eerlijkheid…


Voor de laatste keer: dit gaat over vrouwen in topfuncties bij grote bedrijven. Iets waarin best verandering mag komen. Na het lezen van dit alles, noem eens een goede reden – anders dan die 16 weken en eventueel de periode erna. Liever zou ik een reden willen lezen hoe we er anders voor kunnen zorgen dat er meer vrouwen aan de slag gaan in topfuncties.


1 – Papadag? Kunnen we deze term misschien voor eens en altijd afschaffen?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.