Sinds september van dit jaar hebben we in huis nog maar een kind dat op de basisschool zit. De oudste is naar het voortgezet onderwijs gegaan en dat gaat er anders aan toe. Het levert soms vragen op in de trant “Heeft je kind geen huiswerk” of “Zijn ze echt iedere dag om drie uur klaar?” Het is daarom tijd om wat aandacht te besteden aan deze vorm van middelbaar onderwijs.

Eigen tijd

Een onregelmatig rooster, een tas vol met boeken en huiswerk. Bergen huiswerk. Dan nog niet te vergeten de tentamenweken en tussendoor de schriftelijke overhoringen. Dat is eigenlijk wel een goede beschrijving van mijn eigen tijd op de middelbare school. Het is daarom ook voor mij even wennen dat het nu anders gaat.

Voor de zomer was duidelijk dat onze oudste naar Agora Leiden zou gaan. Deze middelbare school is onderdeel van het Leidse Bonaventura College. Al is er ook overlap met het Visser ’t Hooft Lyceum (eveneens gevestigd in (onder andere) Leiden) en het Beroepscollege Leystede. Dat is alleen wat minder belangrijk. Belangrijker is dat dit een schoolsysteem is dat afwijkt van wat de meesten van ons kennen.

Klassieke Oudheid

De Agora van Athene
De Agora van Athene.
Bron: Wikipedia.

De naam Agora is een verwijzing naar de Klassieke Oudheid en in het bijzonder Griekenland. Een agora was de marktplaats en het hart van een stad of polis. Hier speelde het sociale leven af. Hier werd de politiek bedreven, samen met de commerciële activiteiten. Je zou het een verzamelplaats mogen noemen en dat is eigenlijk waar het woord ook voor staat.
Het onderwijsconcept Agora heeft eigenlijk maar een curriculum en dat is de wereld. De wereld is verdeeld in de wetenschappelijke wereld, de kunstzinnige wereld, de maatschappelijke wereld, de spirituele wereld en de sociaal/ethische wereld. Het uiteindelijke doel is dat de leerlingen, Agorianen, de wereld zelf ontdekken gaan en op onderzoek uitgaan. Dit alles vanuit de zeer waardevolle gedachte dat ieder kind uniek is en recht heeft op een eigen leerroute. Dit zorgt er bijvoorbeeld voor dat er geen onderscheid gemaakt wordt in niveau of in leerjaar. Er zijn geen aparte klassen. Wel zijn er aparte klaslokalen, maar dat heeft alles te maken met de ruimte-indeling. Het gaat hier om een schoolgebouw dat ooit begon als een MULO. Ooit diende dit gebouw als dependance van de school die ik bezocht, het Visser ’t Hooft Lyceum. Dat was tot aan 2016 het geval. Daarna werd het schoolgebouw betrokken bij het onderwijs van het Bonaventura College.

Wereld

In 2020 begon een nieuwe middelbare schoolopleiding: Agora Leiden. De leerlingen die in 2021 toegelaten zijn tot de opleiding zijn dus leerlingen van het tweede jaar. Dat onderscheid maken de leerlingen overigens zelf niet. Dat was heel anders toen ik de middelbare school bezocht. Je ging om met de leerlingen uit je eigen leerjaar. Met leerlingen uit hogere klassen had je weinig contact.


Centraal in de opleiding staat dus het ontdekken van de wereld door het kind. Hiervoor zijn coaches beschikbaar. Je mag de coaches geen leraar noemen, want wat zij doen gaat veel verder dan het vak van een leraar. Met alle respect overigens voor het vak van leraar.
De coaches zorgen ervoor dat de kinderen bekend worden met de uitgangspunten die Agora tot Agora maken. Dit zijn het in vrijheid leren, het vertrouwen op de nieuwsgierigheid en natuurlijke leerdrang van kinderen, het inspireren en geïnspireerd worden en leren hoe je vaardig kunt worden in het leren. Dit alles is niet alleen mogelijk dankzij de hulp van de coaches. Denk ook aan vakleerkrachten die betrokken kunnen worden bij een bepaalde challenge (kom ik zo direct op terug), experts uit de samenleving (deskundigen, bepaalde beroepsgroepen) en ouders. Ouders spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling van kinderen, ook op het gebied van onderwijs. Het idee dat je “Dag” zegt en het kind uitvliegt naar school en je vervolgens moet toezien dat het mee- of opgegeven huiswerk wordt gedaan is iets waarmee veel ouders bekend zijn. Anders is dat in het Agora onderwijs. De ouderparticipatie is groot. Ouders wordt bijvoorbeeld ook gevraagd om een inspiratiesessie te geven (noem dat een soort gastles).

Challenges

Het onderwijs wordt gegeven in de vorm van challenges. Deze challenges zorgen ervoor dat de verschillende werelden verkend worden. Hierbij opgemerkt dat in het eerste leerjaar het verkennen van de werelden vooral geschiedt vanuit de eigen interesses. Een belangrijk aandachtspunt is dat de leerlingen ‘losgeweekt’ moeten worden van een systeem dat op andere dingen gericht was. Waar vaak het cognitieve centraal stond. Behalve wanneer je bijvoorbeeld naar een vrijeschool ging. Toch is Agora geen vrijeschoolonderwijs. Zo is het antroposofische element niet te vinden in Agora onderwijs. Ook zijn er geen perioden waarmee gewerkt wordt. Nee, het zijn de challenges die leiden tot een ontwikkeling.

Werelden

Je kunt de wereld bezien met een bepaalde blik. Wanneer je die blik verruimd, dan zie je meer. Binnen Agora wordt dit gedaan door de verschillende werelden te combineren met elkaar. Dat kan, want wetenschap kan bijvoorbeeld prima gecombineerd worden met de maatschappij. Een kunstzinnige opdracht kan ook gekoppeld worden aan de spirituele wereld.
Dit alles moet ertoe leiden dat het kind echt onderwijs op maat krijgt. Je zou kunnen stellen dat alles tussen de beginfase en het schriftelijk eindexamen uit het onderwijs is gehaald. Niet helemaal overigens, want wanneer je het op deze manier beschrijft lijkt het vooral een kwestie van ‘vrijheid-blijheid’ te zijn. Zelf omschrijft Agora Leiden dit als volgt op de website:
“Agora is de vrijheid om te leren wat je wilt, maar geen vrijblijvendheid om te doen wat je wilt. De leerlingen ronden hun school af met een regulier diploma, passend bij het advies van de basisschool.”


Kortom, het gaat er anders aan toe dan op een andere middelbare school. Dit zorgt ervoor dat mensen vragen gaan stellen. Allereerst over de inhoud. Daaraan gekoppeld zijn de vragen over het huiswerk en het rooster.

Rooster

Het rooster van Agora Leiden is duidelijk. De dag begint om negen uur ’s ochtends en eindigt om drie uur ’s middags. Kort door de bocht, om eventuele vragen te beantwoorden, is er geen huiswerk. Wel kan het zo zijn dat een bepaalde challenge na schooltijd uitgevoerd wordt. Of misschien wel vóór schooltijd. Zelfs in het weekend. Zo bestond de challenge om een eigen bureau te ontwerpen uit tijd in de vakantie.

Samenwerken

Samenwerken is belangrijk. Daarom kan het voorkomen dat een leerling voor een bepaalde challenge gaat samenwerken met een andere leerling, ongeacht welk jaar. Ook kan de samenwerking bestaan uit vakleerkrachten van de scholen die ik eerder benoemde (Beroepscollege Leystede, Bonaventura College en Visser ’t Hooft Lyceum). Dit kan natuurlijk per Agora school verschillen. De informatie zoals ik die verwoord heeft betrekking op wat ik weet en dat is de situatie in Leiden.

Inspiratiesessies

Naast de eerdergenoemde challenges zijn er inspiratiesessies. Daar komen de ouders om de hoek kijken. Van de ouders wordt verwacht dat ze tweemaal per jaar een inspiratiesessie geven. Dat kan een workshop zijn of dat kan een lezing zijn. Maar voor de inspiratiesessies kan de school ook een beroep doen op de samenleving.

Stiltetijd

Een van de belangrijkste onderdelen van de dag is misschien wel een moment van bezinning. Dat is de stiltetijd. Elke dag, na de grote pauze, is er stiltetijd. Een halfuur om in stilte door te brengen. Zonder telefoon, zonder laptop, zonder tablet. Lezen is een optie, net zoals tekenen. Meditatie en slapen zijn zelfs ook opties.
Naast deze stiltetijd zijn er ook mogelijkheden tot stilteactiviteiten. Denk aan wandelingen of meditatie onder begeleiding.

Om terug te komen op de vraag…

Heeft je kind geen huiswerk? Nee, eigenlijk niet. Alles is voor vandaag al gedaan. Op school. Zo is eerder al onderzocht hoe je een appeltaart moest bakken, werd een eigen bureau ontworpen, wordt gewerkt aan een robotarm en worden er maar liefst twee taallessen gevolgd (Engels en Duits). Allemaal op eigen initiatief.

Voor ons kind dat uit een omgeving kwam waar er geen veiligheid was, waar je niet even mocht rennen en springen, waar je er soms niet mocht zijn volgens anderen is dit een warm bad. Een bad dat nog aangenamer warmer wordt gemaakt omdat er voldoende aandacht is voor zaken zoals Coming Out Day, Paarse Vrijdag en genderidentiteit.

Agora scholen in Nederland en België

Vergelijkbare berichten