De vlaggen van de regenboog

Eigenlijk is dit artikel een onderdeel van mijn zoektocht. Een zoektocht van een vader van een kind dat behoort tot een van de vlaggen van de regenboog. Met de regenboog bedoel ik natuurlijk de vlag die we al sinds de jaren zeventig kennen als vertegenwoordiging van de LGBTQIA+ gemeenschap.

Pride Walk 2021
De Pride Walk van zaterdag 7 augustus 2021 in Amsterdam.

Pride Walk

Tijdens de Pride Walk van zaterdag 7 augustus kon je een groot aantal vlaggen zien. Soms was het even denken en zoeken naar de juiste betekenis. Het leek me een goed idee om vast te leggen wat de betekenis is van deze verschillende vlaggen. Zodat je zelf niet te veel hoeft te zoeken, zoals ik deed.

De oorspronkelijke vlag

De oorspronkelijke regenboogvlag uit 1978
De oorspronkelijke regenboogvlag uit 1978.
Bron: Wikipedia.

Aan het einde van de jaren zeventig werd de regenboogvlag voor het eerst geïntroduceerd als symbool voor de gay community. Lange tijd volstond de vlag en won deze aan bekendheid. De vlag, ontworpen door Gilbert Baker, was in 1978 speciaal ontworpen voor de Gay Pride Parade in San Francisco. Dat er een vlag geïntroduceerd werd hield niet in dat er geen symbool gebruikt werd door de gay community. Dat was tot aan de jaren zeventig een roze driehoek. Het probleem was alleen dat deze driehoek tijdens een van de zwartste bladzijden uit de wereldgeschiedenis ook gebruikt werd. Op een totaal andere manier. Dit was de manier tijdens het nazibewind waarmee in concentratiekampen homoseksuelen en lesbiennes aangeduid werden. Ze moesten deze roze driehoek dragen op de pakken die ze in de kampen droegen.

The Flag of the Human Race
The Flag of the Human Race.
Bron: Reddit.

Baker liet zich inspireren door de Flag of the Human Race. In deze vlag kwamen de verschillende duidingen waarmee we mensen zouden identificeren terug. De vlag die tussen 1978 en 1979 gebruikt werd wijkt af van de vlag zoals we die vandaag kennen als de regenboogvlag. De vlag had zeven strepen, een verwijzing naar seks (roze), leven (rood), geneeskracht (oranje), zonlicht (geel), natuur (groen), magie (turquoise), sereen (blauw) en karakter (violet).

De vlag werd voor het eerst gebruikt tijdens de Gay Pride Parade in 1978 en won populariteit nadat Harvey Milk in San Francisco vermoord was. Milk was gemeenteraadslid en openlijk homoseksueel.

De tweede regenboogvlag.
De tweede regenboogvlag. Hierop ontbreekt dus de kleur roze aan de bovenkant.
Bron: Wikipedia.

Waarom roze verviel? Omdat tijdens het maken van de vlag op een andere manier dan een handmatige bleek dat de kleur roze niet te fabriceren was. De kleur roze kwam te vervallen. Hierna diende zich een ander probleem aan. De vlag was eigenlijk te groot wanneer deze verticaal opgehangen werd. Het gevolg: de turquoise baan kwam te vervallen. Dit zorgde ervoor dat we de regenboogvlag kennen met zes banen.

De huidige regenboogvlag
De huidige regenboogvlag. Deze mag je niet verwarren met de Progress Flag.
Bron: Wikipedia.

Lange tijd was er niets aan de hand. Toch zie je vandaag de dag allemaal verschillende vlaggen en hebben deze een eigen betekenis. Was de oorspronkelijke vlag misschien niet afdoende? Het antwoord heeft alles te maken met de ontwikkeling van emancipatie. Niets ten nadele van de emancipatie van homoseksuelen en lesbiennes. Die strijd was een harde strijd en is in veel gevallen nog steeds een strijd die niet gewonnen is. Er waren ook andere vormen van emancipatie te ontdekken binnen de LGBTQIA+ gemeenschap. Laat die afkorting nu goed verwoorden wat belangrijk is.

LGBT, LGBTQ, LGBTQIA, LGBTQIA+

Er is de afgelopen jaren veel veranderd. De emancipatie en de strijd ging niet alleen meer om twee groepen. Vandaar dat we het niet meer hadden over homoseksuelen en lesbiennes. We hadden het over biseksuelen, transgenders en nog veel meer mensen die het gevoel hadden dat er iets moest veranderen. Ook zij wilden meetellen. Logisch. Niet meer dan logisch. Zo veranderde de aanduiding van de gemeenschap van LGBT, via LGBTQ, naar LGBTQIA en uiteindelijk LGBTQIA+

Misschien niet in de juiste volgorde. Anderen kunnen dat vast veel beter beschrijven. Ik ben slechts iemand die vanaf de zijlijn toekijkt. Een vader die een ontdekkingsreis is gestart vanaf het moment dat een van de kinderen aan heeft gegeven te zijn wie hen is. Hen, want in het geval van mijn oudste kind gaat het om non-binair persoon. Ook deze groep was op zoek naar een symbool voor duiding. Een symbool voor het duiden van iets dat je ook wel omschrijft als genderqueer of genderexpansief.

Maar de groep genderqueer personen was niet de enige groep waarin gesproken werd over een eigen symbool. Vandaar dat er meer vlaggen bijkomen. Vergelijk het dus met de afkorting die langer werd en waar uiteindelijk een plus teken aan toegevoegd werd om zo kenbaar te maken dat er meer is dan ‘alleen maar.’

Is de regenboogvlag hiermee afgeschreven? Te oordelen naar de vele regenboogvlaggen die in combinatie met andere vlaggen te zien waren tijdens de Pride Walk zeker niet. Sterker nog, waarom zou je de oorspronkelijke vlag moeten laten vervallen? Toch vond er een verandering plaats.

Philadelphia’s People of Color Inclusive Flag en de Queer People of Color Flag

Philadelphia’s People of Color Inclusive Flag
Philadelphia’s People of Color Inclusive Flag.
Bron: Wikipedia.
v
Queer People of Color Flag.
Bron: gbta.wikia.org.

We kennen allemaal de Black Lives Matter beweging, vaak afgekort tot BLM. Vanuit de groep die streed en strijdt voor dit doel en voor zij die ook nog eens deel uitmaakten en -maken van de LGBTQIA+ gemeenschap werden de Philadelphia ’s People of Color Inclusive Flag en de Queer People of Color Flag geïntroduceerd. Deze vlaggen werden en worden voornamelijk in de Verenigde Staten gebruikt. Met de introductie van de Progress Flag als algemeen symbool werd de bestaande vlag van Baker zodanig aangepast dat tegemoetgekomen werd aan de wens van zij die ook graag onderdeel wilden uitmaken van deze vlag.

Progress Flag

Progress Flag
Progress Flag.
Bron: Wikipedia.

De introductie van de vlag uit Philadelphia was de aanzet die uiteindelijk zou leiden tot de Progress Flag. Waarom ontbraken er nog steeds belangrijke kleuren op de vlag? Daniel Quasar introduceerde in 2018 daarom de Progress Flag. Lichtblauw, roze en wit uit de trans pride vlag en de eerder doorgevoerde bruine en zwarte kleuren werden toegevoegd. In sommige weer aangepaste versies is aan de linkerzijde de intersekse vlag toegevoegd. Deze vlag is geel met een paarse cirkel.

Tot zover de ontwikkeling van de regenboogvlag. Er valt veel meer te vertellen over de verschillende vlaggen, want er zijn er genoeg. Het nadeel is alleen dat de ene na de andere website claimt alle vlaggen te behandelen. Na het lezen van een artikel kom je er vervolgens achter dat er nóg meer vlaggen zijn. Dat maakt het bijzonder lastig. In mijn overzicht staan misschien ook niet alle vlaggen. Heb je een suggestie, dan is deze van harte welkom!

Biseksuele vlag

Biseksuele vlag
De biseksuele vlag.
Bron: Wikipedia.

Wanneer ik het goed begrijp, is deze vlag een van de eerste vlaggen die geïntroduceerd werd nadat de oorspronkelijke regenboogvlag werd geïntroduceerd. De vlag is ontworpen door Michael Page en werd voor het eerst gebruikt in 1998. Hiermee wilde Page de biseksuelen een eigen vlag geven.

Roze staat voor de aantrekkingskracht tot iemand van het eigen geslacht. Blauw staat voor de aantrekkingskracht tot iemand van een ander geslacht. Paars staat voor de aantrekkingskracht voor beide geslachten. In het Engels noem je deze vlag de Bisexual Flag.

Lesbische vlag

Lesbische vlag
De lesbische vlag.
Bron: Wikipedia.
Je zou het niet zegen, maar de lesbische vlag (Engels: Lesbian Pride Flag) is er pas sinds 2018. Sinds die tijd is de vlag een wereldwijd symbool geworden voor vrouwen met verschillende kleuren en een bepaalde betekenis.

Met de vlag is iets raars aan de hand. Je ziet namelijk ook versies met een rode kusafdruk erop. Tegenwoordig koppelt men deze vlag aan een ander fenomeen dat afkomstig is uit de Engelse taal: Lipstick lesbians. De term wil breken met de gedachte dat lesbische vrouwen een bepaald type vrouw zouden zijn. Alsof ze geen of minder aandacht zouden willen besteden aan het uiterlijk, wat overigens volstrekt belachelijk is. Eeuwenlang hebben lesbische vrouwen gestreden tegen vooroordelen. Een van de vooroordelen was het uiterlijk. Nog steeds is dat in sommige gevallen een strijd. Nog steeds worden stickers en labels geplakt op een persoon, omwille van het uiterlijk.

De oorspronkelijke vlag met de rode kusafdruk werd ontworpen door Natalie McCray. Dat was in 2010. Ja, het gaat dus om een andere vlag dan die we sinds 2018 kennen. De vlag van McCray wordt dus nog gebruikt, maar je kunt dit niet los zien van de discussie hierover. McCray werd in hetzelfde jaar als dat de nieuwe vlag geïntroduceerd werd verweten dat ze transfobisch, bifobisch en racistisch was. Het gevolg was de introductie van de vlag die we nu kennen. Een vlag met verschillende kleuren en dus een verschillende betekenis.

Donkeroranje staat voor gender non-conformiteit. Denk hierbij aan de aansluiting die je kunt vinden bij ‘dingen’ die als standaard worden gezien voor een ander gender dan het jouwe. Het doorbreekt daarmee de standaarden. De tweede kleur is middelkleurig oranje en staat voor onafhankelijkheid. Vergeet niet dat eeuwenlang het idee bestond (en soms nog steeds bestaat) dat vrouwen afhankelijk zijn. In veel gevallen afhankelijk van mannen.

Samen bereik je meer. Vandaar dat de lichtste kleur oranje staat voor de gemeenschap of community. De witte kleur staat voor de unieke relaties met de vrouw en het lichtste roze voor sereniteit en vrede. De middelste kleur roze vertegenwoordigen liefde en seks en als laatste kleur vertegenwoordig het donkerste roze de vrouwelijkheid.

Transgender vlag

Transgender vlag
De transgender vlag.
Bron: Wikipedia.

Bij deze vlag moet ik een en ander verduidelijken. Ja, er is een transgender vlag (Engels: Transgender Flag), maar er is niet een vlag. Inderdaad, de vlag werd in 1999 door Monica Helms geïntroduceerd en een jaar later tijdens de Pride parade in de Amerikaanse stad Phoenix voor het eerst gedragen. De traditionele vlag bevat kleuren die je normaal gesproken associeert met baby’s: blauw en roze. Maar ook wit is aanwezig, want dat vertegenwoordigd iedereen die omschreven kan worden als intersekse (zowel vrouwelijke als mannelijke kenmerken), mensen die in de transitie zitten of zij die geen gender aannemen. De vlag is dus divers genoeg. Toch werd in 2002 een andere vlag geïntroduceerd door Jennifer Pellinen. Zelf verklaarde Pellinen over de vlag dat ze niet op de hoogte was van andere vlaggen. De vlag bestaat uit roze, lichtpaars, paars, donkerpaars en blauw. Roze en blauw staan voor de genders: vrouw en man. De drie paarse kleuren staan voor de diversiteit binnen de gemeenschap en voor de andere genders dan vrouwelijk en mannelijk.


Toch wordt de vlag van Helms het meeste gebruikt. Het mooie aan de vlag van Helms; de patronen zijn zo gemaakt dat er geen goed of fout is wanneer je de vlag bekijkt. Misschien is de zijkant, waar de ophangpunten zich bevinden, de enige manier om uit te vinden hoe de vlag gekeerd moet worden. Een schitterende gedachte.


Hier houdt het niet op. Er zijn meer vlaggen die geschaard worden onder het idee transgender vlag. Denk aan de non-binaire vlag, de genderfluïde vlag, de bigendervlag. Dan is er ook nog het door Holy Boswell in 1993 ontworpen symbool, dat je ook terugziet keren op vlaggen. Dat is de combinatie van de vrouwelijke- en mannelijke symbolen. Rumpus Parable ontwierp een versie speciaal voor genderqueer mensen.


De alternatieve transgendervlag
De alternatieve transgender vlag.
Bron: Wikipedia.


Toch hebben we het over de transgender vlag wanneer we de banen, blauw, roze, wit, roze en blauw zien. De andere vlaggen duiden we als vlaggen voor de groepen die misschien wel of misschien niet tot de categorie transgenders gerekend moeten worden. Dat is een discussie die voortduurt en waarover anderen veel meer weten te vertellen dan dat ik dit kan. Ik kies er daarom voor om deze vlaggen op te nemen als aparte vermeldingen.

Pansexuele vlag

Panseksuele vlag
De panseksuele vlag.
Bron: Wikipedia.

In het Engels noem je deze vlag de Pansexual Pride Flag. De vlag werd in 2010 geïntroduceerd en vertegenwoordig dat deel van de LGBTQIA+ gemeenschap dat aantrekkingskracht voelt zonder gender of geslacht. Dit mag je niet verwarren met biseksualiteit. Panseksualiteit is de aantrekkingskracht of het verlangen naar personen, niet naar genders.

Het roze in deze vlag staat voor de aantrekkingskracht tot iedereen die identificeert als vrouw. Blauw staat voor de aantrekkingskracht voor iedereen die identificeert als man. Geel staat voor het ‘midden.’ Dit houdt in de aantrekkingskracht voor iedereen die identificeert als genderqueer, non-binair, agender, androgyne of iemand die het gender helemaal afwijst op basis van het binaire man-vrouwstelsel.

Genderqueer vlag

Genderqueer vlag
De genderqueer vlag.
Bron: Wikipedia.

Eigenlijk is dit een overkoepelende vlag voor een brede groep binnen de LGBTQIA+ gemeenschap. Marilyn Roxie heeft de vlag in 2011 ontworpen. In het Engels noem je dit de Genderqueer Flag. De vlag kwam tot stand dankzij de website Genderqueer Identities en omvat alles dat we als traditioneel beschouwen (en dit niet is): mannelijke en vrouwelijke kleuren in de vorm van het blauw en roze, aangevuld met lavendelkleurig om niet alleen het androgynie deel te benadrukken (niet typisch mannelijk, niet typisch vrouwelijk), maar ook de nadruk te leggen op alle queer identiteiten. De term queer wordt gebruikt om af te zetten tegen de standaard (hetero)norm. Oftewel: het denken in hokjes. Wit staat voor de agender gemeenschap. Zij die genderloos of gendervrij zijn. Het groene tenslotte is iedereen wiens identiteit gedefinieerd kan worden buiten de binaire indeling.

Je zou dus zeggen: een prima vlag voor een groep mensen. Toch bestond er binnen de groep de noodzaak om een eigen symbool te ontwikkelen. Om op deze manier uitleg en uiting te geven aan de eigen identiteit.

Genderfluïde vlag

Genderfluïde vlag
De genderfluïde vlag.
Bron: Wikipedia.

In 2013 werd de genderfluïde vlag (Genderfluid Flag) door JJ Poole geïntroduceerd voor iedereen wiens genderidentiteit omschreven mag worden als fluïde. Er is sprake van genderfluïde wanneer iemand wisselt van genderidentiteit. Het ene moment dus vrouwelijk, het andere moment mannelijk. Maar het kan ook zijn, dat de persoon in kwestie geen een-op-een-verbinding voelt met beide genders.

De kleuren van de vlag vertegenwoordigen vrouwelijkheid (roze), het ontbreken van gender (wit), een combinatie van beide genders (paar) en alle genders (zwart) en mannelijkheid (blauw).

Agender vlag

De agender vlag
De agender vlag.
Bron: Wikipedia.

Hoewel de Genderqueer vlag ook gebruikt zou kunnen worden voor de agender gemeenschap. Is iemand agender, dan is er geen identificatie met welk gender dan ook. Speciaal voor dit deel van de gemeenschap werd in 2014 een vlag geïntroduceerd. Je kunt de vraag stellen waarom die aparte vlag nodig zou zijn. Hoewel deze genderidentiteit onder genderqueer of zelfs non-binair geschaard kan worden, is juist het willen plaatsten als gender in dit geval een lastig iets. Het gaat hier om een persoon. Klaar. Meer niet, minder niet. Desondanks, en dit maakt het soms verwarrend, kunnen deze personen ook identificeren als genderqueer, non-binair en/of transgender. Eigenlijk zou je mogen zeggen dat er gewoonweg geen sprake is van een gender.

De vlag bestaat uit de volgende elementen: zwart en wit voor het ontbreken van het gender, grijs voor de groep die te definiëren valt als semi-genderloos (Engels: semi-genderless) en groen voor de groep non-binaire personen.

Non-binaire vlag

De non-binaire vlag
De non-binaire vlag.
Bron: Wikipedia.

Een vlag die ik inmiddels kan dromen. Hoewel mijn oudste kind deze vlag niet in hun bezit heeft, heb ik de vlag goed leren kennen. Heb ik het over mijn oudste kind, dan moet ik eigenlijk spreken over hen. Toch zal hen niet boos worden wanneer je hen aanspreekt als hem. Ik weet het, dat is niet de manier waarop het zou horen. Het toont aan dat hen een groot hart heeft, vol met vergeving. Dat geheel terzijde.

De vlag bestaat uit de kleuren van iedereen die buiten het binaire valt. Met andere woorden, geen V of geen M. Dat is de kleur geel. Geel verwijst dus niet naar een binair systeem als het om gender gaat. Zij die meer dan een gender hebben of meerdere genders hebben zijn vertegenwoordigd met de kleur wit. Iedereen die er tussenin thuishoort, dus tussen V of M wordt vertegenwoordigd met de kleur paars. Zie de kleur als een mix. Wat krijg je wanneer je roze en blauw mengt? Juist…

De kleur zwart staat voor eenieder zonder gender.

Aseksuele vlag

Aseksuele vlag
De aseksuele vlag.
Bron: Wikipedia.

In hetzelfde jaar van de introductie van de panseksuele vlag werd ook de aseksuele vlag (Engels: Asexual Flag) geïntroduceerd. De vlag was het resultaat van een wedstrijd die gehouden werd door het Asexual Visibility and Education Network (AVEN). Het doel was om een eigen vlag te presenteren, net zoals dit eerder gebeurde met de regenboogvlag en de biseksuele vlag.

Het ontbreken van seksuele aantrekkingskracht of seksueel verlangen is aseksueel. Je mag niet zover gaan om aan te nemen dat er bij een aseksueel persoon seksuele geaardheid ontbreekt.

De vlag bestaat uit zwart, grijs, wit en paars. Zwart staat voor aseksualiteit. Grijs voor het demi-seksuele (mensen die enkel het gevoel hebben op basis van een sterk emotionele band). Wit staat voor de partners en zogeheten Allies (bondgenoten) van aseksuele personen. Paars staat voor de aseksuele gemeenschap (community).

Aromantische vlag

Aromantische vlag
De aromantische vlag.
Bron: lgbta.wikia.org.

Aansluitend op aseksualiteit is er aromantisch. De persoon in kwestie heeft misschien weinig of geen romantische aantrekkingskracht op anderen. Deze vlag bestaat uit groen (aromantisch), grijs en zwart (alle aromantische seksualiteiten, zowel aseksueel als seksueel).

Demiseksuele vlag

Demiseksuele vlag
De demiseksuele vlag.
Bron: LGBTA WIKI.

De demiseksuele vlag of Demisexual Pride Flag is er een die tegemoet komt aan dat gedeelte van de aseksuele gemeenschap die aantrekkingskracht voelt na een diepe emotionele band. De vlag was er op een gegeven moment. Het is niet duidelijk wie de vlag heeft bedacht. Het blijft daarom raden naar de exacte betekenis. Al vertoont de vlag natuurlijk gelijkenis met de aseksuele vlag. Zwart staat voor de aseksualiteit zelf, grijs voor aseksualiteit en demiseksualiteit, wit voor seksualiteit en paars voor de community.

Bigender vlag

De bigender vlag
De bigender vlag.
Bron: lgbta.wikia.org.

De bigender vlag is voor velen nog steeds niet bekend. Het vergde voor mij even zoeken naar de juiste uitleg voor de vlag. Datzelfde gold overigens ook voor de terminologie. Je spreekt van bigender of duaal/duale genderidentiteit wanneer er sprake is van twee gender identiteiten en de manier waarop men een gender expressie aanneemt of wil aannemen. Dit mag je dan weer niet verwarren met gender fluïde, omdat er meer sprake is van wisseling van genders. Ik geef toe, zonder wederom iemand tegen de voeten te schoppen, dat het lastig is. Er is overlap, maar ook weer niet. Vandaar dus een eigen vlag. Met dus een eigen uitleg.

Het was zogezegd dus even zoeken, maar uiteindelijk ben ik tot het volgende inzicht gekomen: de vlag is er sinds 2014. Eigenlijk is er geen specifieke duiding voor de kleuren op de vlag. Althans, dat is de boodschap zoals ik die begrepen heb. Wel zijn er verschillende interpretaties gegeven over de inhoud van de vlag. Blauw staat voor mannelijkheid, roze voor vrouwelijkheid. De paarse kleur staat voor non-binaire genders. Dan wordt het overigens lastiger, omdat er schijnbaar meer dan een bigender vlag zou bestaan. In de vlag zijn in ieder geval ook de agender-, genderfluïde en neutrale genders opgenomen.

Eigenlijk zou ik de vlag niet mogen noemen en dat is misschien de reden waarom je deze versie nauwelijks ziet. De maker ervan wordt beschuldigd van agressie en transfobie. Je kunt de vraag stellen waarom ik de vlag dan opneem in het lijstje. Simpel: omdat sommige uitingen, net zoals de oorspronkelijke lesbische vlag, dus bepaalde controversen zijn ontstaan. Het lastige is dat er dus meer dan een soort bigender vlag is. De een zou dus ontworpen zijn door iemand die controversieel is en de ander… daarvan is de herkomst niet bekend.

Intersekse vlag

Intersekse vlag
De intersekse vlag.
Bron: Wikipedia.

De Organisation Intersex International Australia is verantwoordelijk voor het ontwerp van deze in 2013 geïntroduceerde vlag. De organisatie wilde breken met de bestaande vlaggen die uit banen bestaan. In plaats van iets dat recht is, presenteerde men een vlag waarbij een cirkel centraal staat. Deze cirkel, paars van kleur, staat voor intersekse. Je spreekt van intersekse wanneer een menselijk lichaam zowel vrouwelijke als mannelijke kenmerken heeft.

Polyseksuele vlag

Polyseksuele vlag
De Polyseksuele vlag.
Bron: McLennonSon - Eigen werk, CC BY-SA 4.0.

Verwar polyseksualiteit niet met panseksualiteit. Polyseksualiteit zijn de romantische, seksuele of emotionele gevoelens naar meerdere genderidentiteiten en biologische geslachten, maar met een beperking per individu. Dus het verschilt per mens waar de voorkeur naar uitgaat. Sommigen zijn van mening dat dit een vorm is van biseksualiteit.

Dit deel van de LGBTQIA+ gemeenschap kreeg in 2021 een eigen vlag. De vlag werd anders dan de meeste vlaggen niet voor het eerst gepresenteerd tijdens een Pride-manifestatie. De vlag werd via het sociale netwerk Tumblr geïntroduceerd door een gebruiker die bekend is als Samlin.

De kleuren van de vlag zijn deels geleend van de biseksuele- en panseksuele vlag. Daarom zijn roze en blauw de aantrekkingskracht tot vrouwen en mannen of zij die zich identificeren als zodanig. Het groene staat voor de aantrekkingskracht tot iedereen die buiten het binaire systeem van vrouwen en mannen valt.

Two-Spirit Pride Flag

Two-spirit Pride Flag
De Two-spirit Pride Flag.
Bron: LGBTA Wiki.

Hier heb ik nadrukkelijk gekozen voor de Amerikaans-Engelse naam van de vlag. Dit heeft er alles mee te maken dat de vlag gekoppeld is aan de oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika. De gedachte achter two-spirit is er een die je meteen antwoord geeft op de vraag of het loslaten van het binaire systeem van genderidentiteit iets nieuws is.

De oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika erkenden dat er niet slechts twee genderidentiteiten waren. Wanneer je de woorden letterlijk zal vertalen levert dit twee geesten op. De oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika gebruikten deze term voor iedereen die niet voldeden aan de traditionele genders. Zonder ze daarmee outcasts te maken. Sterker nog, de two-spirit Noord-Amerikanen speelden soms een belangrijke ceremoniële of sociale rol binnen de culturen. De term is overigens niet onomstreden. Er werd meteen na de introductie al discussie gevoerd of dit wel de juiste manier was. Zeker wanneer je bedenkt dat de personen in de oude Noord-Amerikaanse culturen niet als zodanig omschreven werden. Bovendien, er was en is geen consensus over de manier waarop men deze term zou moeten toepassen.

Toch is de dit alles genoeg reden om te vermelden. Het toont aan dat eeuwen geleden er al nagedacht werd over ons systeem van het verdelen in hokjes.

Vanzelfsprekend heeft men hiervoor een vlag geïntroduceerd, die bestaat uit de traditionele regenboogvlag, aangevuld met een cirkel en twee veren. De twee veren staan voor het vrouwelijke en mannelijke en de cirkel vertegenwoordig de eenheid van beide genders en tegelijkertijd de aanwezigheid of erkenning van een apart gender.

Wacht eens even...

Na het zien van alle vlaggen hierboven kun je de vraag stellen: “Waarom mis ik nog een vlag?” Met deze vlag is wat aan de hand. Deze vlag wordt niet vaak gebruikt, terwijl het een belangrijke vlag is (niet dat de andere vlaggen niet belangrijk zijn). 

De regenboogvlag zoals we die kennen wordt gezien als de gay vlag. Gay is een breed begrip. Strikt genomen is het begrip gay of homoseksueel van toepassing op mannen én vrouwen. Dus de regenboogvlag is er niet alleen voor mannen, lijkt mij. Dat zorgde ervoor dat ik verder ging zoeken en uitkwam bij een andere vlag. Al is deze vlag lang niet overal zichtbaar. 

Vincian Flag / Vinciaanse vlag

Vincian Flag
De vinciaanse vlag / Vincian Flag.
Bron: LGBTA Wiki.
Natuurlijk realiseer ik me dat de bron die ik voor de term vincian gebruik misschien niet de meest gebruikte bron is. Dat is LGBTQA Wiki, onderdeel van Wikia.org. Op deze website las ik meer over het gebruik vincian. Zou je dit vertalen naar het Nederlands, dan wordt het vinciaan.

Volgens LGBTA Wiki is dit een van de vele termen waarmee men homoseksuele mannen kan beschrijven. Toch kiezen we er vaker voor om de term homo te gebruiken voor mannen en lesbisch te gebruiken voor vrouwen.

Goed, een vincian of vinciaan dus… Ik moet er nog even aan wennen en er zijn vast meer mensen met mij die eraan moeten wennen. Of juist niet. Misschien ben ik niet goed geïnformeerd. Wanneer ik de website moet geloven, komt het erop neer dat je als man aangetrokken bent tot mannen, op mannen afgestemde personen of mensen die er mannelijk uitzien. Google Translate is soms verwarrend als het gaat om het vertalen van Engelstalige teksten.

In plaats van deze term kiezen sommigen ervoor om homoseksuele mannen te gebruiken, zodat duidelijk is dat homoseksualiteit niet exclusief gebonden is aan mannen of mannelijkheid. Daar kan ik me overigens wel in vinden. Wanneer je het woord homo los ziet van seksuele gerichtheid, dan staat het woord voor mens of mensachtige.

Zoals in veel gevallen komt het uiteindelijk aan op wat goed voelt. Dat ik dit deel opneem, heeft niets te maken met het afwijzen van homoseksuelen als synoniem voor homoseksuele mannen.

Het nadeel is nu dat je de vraag kunt stellen: Waar is deze informatie dan in het Nederlands te vinden? Eerlijkheidshalve moet ik het antwoord op deze vraag schuldig blijven. Misschien lag het aan de zoekwoorden die ik gebruikte, maar ik kon ze niet vinden. Waarom schrijf ik er dan over? Dat heeft alles te maken met de bronnen die ik gebruikte voor het schrijven van dit artikel. Dat heeft alles te maken met de websites die ik bezocht om te kijken wat de verschillen waren in de verschillende lijstjes die gepresenteerd werden op deze websites. Zo kwam ik op de website van de Volvo Group een artikel tegen over de verschillende vlaggen. De abroseksuele vlag en zelfs een strikt heteroseksuele vlag. Deze twee vlaggen behandel ik verder niet. Later zal ik wel de vlag van de bondgenoten behandelen. Abroseksueel behandel ik niet, omdat dit een vlag is die ontworpen werd omdat iemand er om gevraagd had. Toen er sprake was van een veranderende seksuele voorkeur. In sommige gevallen wordt de vlag gebruikt voor een fluïde seksuele voorkeur.

Vanwege het gebruik van de woordkeuze voor specifiek homoseksuele mannen besloot ik de informatie op de website van de Volvo Group als uitgangspunt te nemen. Hieruit blijkt dat de vlag niet bekend is, maar staat voor de zogeheten Gay Men’s Pride. De vlag is een herontwerp van de oorspronkelijke vlag waarmee het allemaal begon, maar dan afgestemd op kleuren die passen bij de gemeenschap van homoseksuele mannen.

Eerlijkheidshalve moet ik vermelden dat ik deze vlag tijdens de Pride Walk van zaterdag 7 augustus niet gezien heb. Misschien komt dat omdat ik niet goed gekeken heb.

Leather Pride Flag en andere subculturen

Eigenlijk hebben we het hier over een subcultuur binnen de LGBTQIA+ gemeenschap. Een smaakje, zou je kunnen zeggen. Voorafgaand aan de Pride Walk werd er een speech gegeven van iemand uit deze subcultuur. Hij sprak erover dat dit niet zijn fetisj is, maar zijn leven. Daarover mag je discussiëren. Ik laat dat volledig voor wat het is.

Pony Pride Flag
De Pony Pride Flag.
Bron: Wikipedia.
Rubber Pride Flag / Rubber Fetish Pride Flag
De Rubber Pride Flag / Rubber Fetish Pride Flag.
Bron: Wikipedia.
BDSM Pride Flag
De BDSM Pride Flag.
Bron: Wikipedia.
Slave Master Pride Flag
Slave Master Pride Flag / Eigenaarsvlag.
Bron: Wikipedia.
Master Slave Pride Flag
Master Slave Pride Flag.
Bron: Wikipedia.

Van oudsher speelt leer een belangrijke rol voor sommigen binnen de LGBTQIA+ gemeenschap. 

Tony DeBlase ontwierp speciaal voor de Chicago International Mr. Leather Celebration deze vlag in 1989. De vlag moest de twintigste herdenking van de Stonewall Rellen herdenken. De Stonewall Rellen (Stonewall Riots) vonden plaats in New York City in 1969. Daar werd door de politie toen een bar voor homoseksuelen door de politie ontruimd. Het werd de aanzet voor de gemeenschap om terug te vechten. Het was een gebeurtenis die bepalend zou zijn voor de acceptatie van de LGBTQIA+ gemeenschap, zij het dat deze acceptatie nog steeds niet is voltooid. Een van de gevolgen van de rellen was het ontstaan van de Pride marsen. Overal ter wereld. Om te laten zien dat geweld tegen de LGBTQIA+ gemeenschap niet acceptabel is. De Amsterdam Pride en daarmee de Amsterdam Pride Walk is daarmee ook een gevolg van deze rellen. Toch waren de rellen niet het absolute begin van de emancipatie van de LGBTQIA+ gemeenschap. De stappen voor emancipatie begonnen in de jaren vijftig van de vorige eeuw, misschien zelfs eerder.

DeBlase ontwierp de vlag die uiteindelijk zou uitgroeien tot het symbool voor een subcultuur binnen de LGBTQIA+ gemeenschap. Daarna volgden meer versies van vlaggen voor subculturen. Volgens de maker is het aan de persoon die de vlag bekijkt om een interpretatie eraan te geven. Eigenlijk is de vlag ook symbool voor heteroseksuelen en cisgenders, die dat gevoel hebben met leer.

Naast de Leather Pride Flag zijn er ook de Pony Pride Flag Rubber Pride Flag (Rubber Fetish Pride Flag), de BDSM Flag, de Slave Master Pride Flag en de Master Slave Pride Flag. Toch is dit niet de enige subcultuur binnen de LGBTQIA+ gemeenschap die een eigen vlag heeft. Denk dan aan de Butch en Femme subcultuur en de Bear subcultuur.

Butch en Bear

Butch en Femme verwijst naar de manier waarop sommige lesbiennes zich kunnen kleden of gedragen. Waarbij het onderscheid vervaagt tussen de rolpatronen op basis van uiterlijk en kleding. Zonder daarmee afstand te doen van de genderidentiteit. Bear (of Bears) verwijst naar een bepaald type man dat over het algemeen voldoet aan de voorwaarden dat de man stevig is en behaard is. 

De oorspronkelijke Butch Flag
De oorspronkelijke Butch Flag.
Bron: LGBTA Wiki.
De inclusieve Butch Flag
De inclusieve Butch Flag.
Bron: LGBTA Wiki.

Butch en Femme vlag / Butch Flag

De Butch en Femme vlag, ook wel afgekort tot Butch Flag, werd geïntroduceerd in 2017. Achter de vlag zelf zit geen echte betekenis. Wel zijn er variaties op ontstaan. De vlag met de blauwe elementen werd geïntroduceerd in 2016 en de alternatieve oranje vlag werd geïntroduceerd in 2021. In datzelfde jaar werd de inclusieve vlag geïntroduceerd. Hier zit wel een betekenis achter, die deels overeenkomt met de lesbische vlag. De grote geelachtige strepen vertegenwoordigen de geschiedenis van de butch als identiteit en de cultuur die erbij hoort. Ook vertegenwoordigen de strepen de solidariteit. De smalle gele streep vertegenwoordigd de zogeheten Stone Butches (iemand die zelf niet aangeraakt wil worden, maar anderen wel wil aanraken). De geeloranje streep vertegenwoordigd de verbinding met de gemeenschap en de verbinding met vrouwen. De oranje streep vertegenwoordigd de inclusie van butches en andere gemarginaliseerde – gerelateerde- identiteiten.

Bear Flag / Bear Brotherhood Flag
De Bear Flag / Bear Brotherhood Flag.
Bron: Wikipedia.
Transgender Bear Flag
De Transgender Bear Flag.
Bron: LGBTA Wiki.
Non-binary Bear Flag
De Non-binary Bear Flag.
Bron: LGBTA Wiki.

Bear Flag / Bear Brotherhood Flag

In de Bear vlag (Bear Flag / Bear Brotherhood Flag) zijn zeven strepen terug te vinden in gradaties. De kleuraccenten bestaan uit bruin en goud. Nadrukkelijk aanwezig is de afdruk van een berenpoot. De kleuren zijn zo gekozen dat ze de verschillende rassen vertegenwoordigen en daarmee de diversiteit dus tonen. Deze vlag werd voor het eerst geïntroduceerd in 1995 door Craig Byrnes. Variaties op de vlag zijn de Transgender Bear Flag en de Non-Binary Bear Flag.

Labrys lesbische vlag

Labrys lesbische vlag

Dan is er nog de vlag van de Labrys. Ook wel labrys lesbische vrouwen. Deze vlag werd in 1999 geïntroduceerd. De vlag bevat een zogeheten labrys, dat al bekend was in de oudheid en in de Minoïsche beschaving, geleid door vrouwen, en afgeleid zou kunnen zijn van een bijl. Wanneer je het labrys symbool goed bekijkt, ziet het er net iets te gevaarlijk uit om door te gaan als bijl. De labrys zou afgeleid kunnen zijn van een vlinder en het proces waarbij een rups en pop uiteindelijk uitgroeit tot een echte vlinder.

In de LGBTQIA+ gemeenschap is de vlag voorzien van een labrys, wat wel een duidelijke verwijzing is naar de matriarchale samenleving. Een samenleving waarin vrouwen de baas zijn. Voordat het symbool op de vlag verscheen was het een algemeen symbool voor cisgender vrouwen, om strijd en macht aan te tonen. In de jaren zeventig werd het symbool overgenomen door de meer radicale strijders voor gelijke rechten van lesbische vrouwen. De paarse kleur in de vlag symboliseert dat het gaat om cisgender vrouwen. De zwarte driehoek laat zien dat het gaat om lesbische cisgender vrouwen.

Minder vaak terugkerende vlaggen

Er zijn naast de eerdergenoemde vlaggen nog veel andere vlaggen die thuishoren onder de paraplu van LGBTQIA+ Dat ik de term minder vaak terugkerende vlaggen gebruik houdt niet in dat ze niet belangrijk zouden zijn. Niemand is onbelangrijk.

Neptunische vlag

Neptunische vlag
De Neptunische vlag.
Bron: LGBTA WIKI.
Niet in alle gevallen gaat het om een identiteit. In een aantal gevallen betreft het een bepaalde voorkeur. Neem nu neptunisch of nomascseksueel. Het gaat hier om de aantrekkingskracht tot vrouwen, feminiene non-binaire personen of neutrale non-binaire personen. Eigenlijk dus de aantrekkingskracht tot iedereen behalve mannen of man-gerichte non-binaire personen.

De wens om te komen tot een duiding in de vorm van een vlag is zonder meer de uitingen op social media geweest. De laatste jaren zie je vaker dat de duidingen op deze manier tot stand komen. Kijk maar naar de eerdergenoemde polyseksuele vlag.

De term neptunisch werd bedacht door een Tumblr gebruiker en de vlag werd geïntroduceerd in 2017. Het probleem met het introduceren van dergelijke vlaggen via een sociaal netwerk is dat de kans bestaat dat er meer dan een vlag geïntroduceerd kan worden. Dat is dus ook het geval met deze vlag. Dat gebeurde dus ook in 2021.

Gerelateerd aan neptunisch zijn trixenseksueel (een voorkeur gelijkend op biseksualiteit en polyseksualiteit en bestaande uit de aantrekkingskracht tot vrouwen en non-binaire personen), trixic (een voorkeur die weer lijkt op trixenseksueel, maar dan vanuit het standpunt van non-binaire personen en de aantrekkingskracht tot vrouwen), venusic (de aantrekkingskracht van non-binaire personen die exclusief aangetrokken worden tot vrouwen, vrouwelijke personen en wat men omschrijft als lunarians (al is er in dit geval overlap met een aantal andere duidingen binnen de LGBTQIA+ gemeenschap)), nominseksueel (de aantrekkingskracht tot iedereen behalve degenen die mannelijk van natuur zijn) en uranic (de aantrekkingskracht tot mannen, mannelijk georiënteerde non-binaire personen en neutrale non-binaire personen).

Polyamorie vlag

De Polyamorie vlag
De Polyamorie vlag.
Bron: Wikipedia.

Er bestaat controverse of de in 1995 geïntroduceerde polyamorie vlag wel thuis zou horen binnen de LGBTQIA+ gemeenschap. Zelfs of de term er wel in thuis zou horen. De gedachte achter polyamorie breekt met het idee dat een relatie bestaat tussen twee personen. Het gaat dus om een relatie tussen of met meerdere personen, tegelijkertijd.

De maker van de vlag, Jim Evans, wilde een symbool creëren voor iedereen die als zodanig geïdentificeerd wilde worden. De vlag bevat drie strepen met een eigen betekenis. Blauw staat voor de openheid en eerlijkheid van zij die de relatie aan gaan. Rood staat voor liefde en passie. Zwart staat voor solidariteit met iedereen die dergelijke relaties voor de buitenwereld verborgen moet houden.

Allies Flag (bondgenoten vlag)

Allies Flag (Bondgenoten vlag)
Allies Flag (Bondgenoten vlag).
Bron: LGBTA WIKI.

De termen Allies (bondgenoten) of Straight Allies (Heteroseksuele bondgenoten) zijn niet bij iedereen bekend. Ook de vlag, Allies Flag of Straight Allies Flag, is lang niet bij iedereen bekend. 

De oorsprong van de vlag is onbekend, evenals het jaar waarin de vlag gemaakt werd. De vlag is voor iedereen die een bondgenoot is. Een ally dus. Heteroseksuelen en/of cisgender personen die de LGBTQIA+ gemeenschap actief steunen. De A staat voor Allies (bondgenoten dus). De zes kleuren van de regenboogvlag (de oorspronkelijke) keren terug in de vlag. De zwart-witte strepen vertegenwoordigen de hetroseksuelen of cisgender personen. Deze zwart-witte strepen staan nadrukkelijk op de achtergrond.

De vlag levert soms vragen op. Waarom een vlag voor heteroseksuelen? De vlag is er niet voor iedereen die heteroseksueel is. Het is een vlag voor de bondgenoten. Er is genoeg discussie of deze vlag wel of niet thuis zou moeten horen in de lijst met LGBTQIA+ vlaggen. Wanneer je de uitleg of de terminologie achter de afkorting bekijkt, waarin ook Ally voorkomt, dan zou het aannemelijk zijn om ook deze vlag als onderdeel te zien van de LGBTQIA+ vlaggen. Daarentegen; de LGBTQIA+ community of gemeenschap is er niet zonder reden… of heeft niet zonder reden deze naam… 

Hoe ben je een goede Ally?

Wil je het heel simpel uitgelegd krijgen, dan ben je een bondgenoot wanneer je voldoet aan de onderstaande voorwaarden:

Andere vlaggen

Ik kan veel verder gaan met andere vlaggen. Er zijn er namelijk nog genoeg! Dat maakt het allemaal niet veel makkelijker, voor mezelf en voor de personen die dit alles willen lezen. De vlaggen die deze personen vertegenwoordigen zie je minder en vooral online. Dat is ook vaak de oorsprong. Het was dan vaak een persoon die een vlag introduceerde om iets te duiden. Iets waarvan je kunt zeggen dat er overlap is met andere duidingen of misschien zelfs niet. Kijk je naar de standaardlijsten die je voorbij ziet komen op het internet, dan zie je deze symbolen er niet bij staan. Is dat erg? Dat men een vlag creëert heeft te maken met de behoefte tot expressie, maar ook het kunnen aannemen van die identiteit, die voorkeur of wat dan ook dat belangrijk is. Dit gaat verder dan bijvoorbeeld een bedrijfslogo en zelfs verder dan een familiewapen. Dit is de manier om te verwoorden in beeld van wie je bent of wie je wilt zijn.

Genderidentiteit, genderexpressie en seksuele geaardheid

De vlaggen zoals hierboven besproken gaan verder dan alleen maar genderidentiteit, genderexpressie en seksuele geaardheid. De vlaggen zorgen ervoor dat de begrippen in combinatie met elkaar gebruikt kunnen worden. Kunnen worden, want dat hoeft niet altijd het geval te zijn.

Genderidentiteit

Dat is wat je van binnen voelt. De bekendste voorbeelden zijn vrouw en man. Althans, dat zijn de traditionele genderidentiteiten. Wanneer je goed kijkt naar de LGBTQIA+ gemeenschap, dan mag je dit lijstje aanvullen. Denk dan aan alle genderidentiteiten die ik hier besprak. Er zijn er veel meer. Op deze website lees je daar meer over.

Genderexpressie

Eigenlijk is genderexpressie de buitenkant. Hoe je publiekelijk uitdrukking geeft aan je genderidentiteit. Denk hierbij aan kleding, haarstijl (voor zover mogelijk), make-up, lichaamstaal en stem. Althans, wanneer je deze voorbeelden toe wenst te kennen aan specifiek een bepaald gender. Dit maakt de discussie hierover des te interessanter. Wat is bijvoorbeeld typisch vrouwelijk? Of wat is typisch mannelijk? Het is dus een misvatting om te denken dat genderexpressie herleidbaar is tot de genderidentiteit. Het kan, maar dit hoeft niet. Iemand erop aanspreken is overigens bij wet verboden, want dit valt onder discriminatie (sinds 2019). Terecht overigens!

Seksuele geaardheid

Is de woordkeuze juist? Misschien wel, misschien niet. Misschien dwingt het ons om weer te denken in hokjes, wat in sommige gevallen niet mogelijk is.

Je seksuele geaardheid is gerelateerd aan begrippen als seksuele oriëntatie, seksuele gerichtheid, voorkeur, en seksuele identiteit. Toch is de geaardheid anders. Het gaat om wat je wilt, op seksueel gebied. Je verlangen, gedachten en je fantasieën.

De wetgever heeft besloten het te houden op gerichtheid, omdat hiermee de bescherming tegen onderscheid tegengegaan moet worden. Aansluitend op de Nederlandse wetgeving is in Europees verband besloten dat er geen discriminatie plaats mag vinden op basis van gerichtheid.

Mijn zoektocht

Waarom schrijft een huisvader van twee kinderen zo uitgebreid over deze onderwerpen? Bovendien, zijn er anderen die dit niet veel beter kunnen doen? De laatste vraag kan ik beantwoorden met een volmondig “ja.” Personen uit de gemeenschap zelf kunnen dit veel beter. Dan rest dus nog de vraag wat ik hiermee wil bewerkstelligen.

In de eerste plaats gaat het hier om mijn zoektocht. Deze begon op het moment dat langzaam aan het verhaal van mijn oudste kind duidelijk werd aan de hand van de woorden en de uitspraken die hen deed. Hen, inderdaad, want mijn oudste kind is non-binair.

Voordat ik met het uitzoeken begon, wist ik wel wat ervan af, maar lang niet alles. Na het schrijven en daarmee het onderzoek, weet ik meer. Nog steeds niet alles. Ik ben geen echt lid van de gemeenschap of community. Ik ben die bondgenoot. Een bondgenoot of Ally die zocht en zoekt naar antwoorden. Niet alleen antwoorden op vragen die ik zelf heb. Ook antwoorden voor mijn kind, dat aan het ontdekken is en soms gewoon even van een ouder wil horen hoe die erover denkt. Wanneer je slechts een deel weet, dan is het soms lastig een gesprek te voeren. Vandaar dat ik begon met een zoektocht.

Juiste woorden

Ongetwijfeld ben ik in de vele valkuilen gestapt. Misschien zelfs gestapt in bekende, zonder dat ik het wist. Op sommige momenten vond ik het lastig om voor dit artikel de juiste woorden te vinden. Dat ik niet de juiste woorden gekozen of gevonden heb, maakt het geen aanval. Het is ook geen mansplaining door een cishet-man. Het is, nogmaals, mijn zoektocht. Een zoektocht die men brengt bij onderwerpen die ik nader uit moet zoeken. Een ervan kan het vinden van de juiste woorden zijn. Ik heb mijn best gedaan. Mochten er woorden te vinden zijn in dit artikel die onjuist gekozen zijn, dan hoor ik het graag. Ik sta ervoor open om er meer over te leren. Er valt nog genoeg te leren, denk ik.

Waar ik niet op zit te wachten, dan zijn woorden van haat. Haar geschreven vanuit het idee dat het allemaal slecht is. Daar zit ik gewoon niet op te wachten. Ik kies voor het positieve, niet het negatieve. Dat neemt niet weg dat ik mijn ogen niet sluit voor haat. Ik zie de haat naar zij die onderdeel zijn van de LGBTQIA+ gemeenschap en de bondgenoten. Verschrikkelijke haat. Haat die ik echt niet kan beschrijven, omdat het mij niet is overkomen. Ik schreef over haat, maar dan gericht tegen een vader van een non-binair kind. Daarmee wilde ik niet de suggestie wekken dat ik het zwaarder had dan anderen. Echt niet.

Ik ben benieuwd welk onderwerp ik een volgende keer weer kan onderzoeken, om er zo meer over te weten te komen. Tot die tijd sluit ik gewoon af met de woorden waarmee ik bijna altijd afsluit:

Wat weet ik er nu vanaf, daarom ga ik maar weer stofzuigen.

Dan nog even dit...

Het is niet mogelijk om dit alles te publiceren zonder er een deel aan toe te voegen dat ingaat op de vraag of ik mijn kinderen hieraan wil blootstellen. We voeden onze kinderen in vrijheid op. We leren de kinderen dat er meer is dan wat als standaard gezien wordt door de maatschappij.

In sommige gevallen hoeven we nu nog niet te vertellen wat bepaalde dingen inhouden. Dan doel ik vooral op de delen over de seksuele voorkeur. Waarover we wel vertellen: dat niet voor iedereen geldt dat standaard de regel is. We leren ze na te denken over de verschillende mogelijkheden die er zijn om jezelf te zijn. Zonder dat seksuele deel. Helaas leven we in een maatschappij waarin gedacht wordt dat juist dat seksuele deel belangrijk schijnt te zijn. Wanneer je dus vertelt over liefde tussen twee personen van hetzelfde geslacht, wordt meteen gedacht aan het seksuele deel. Liefde gaat verder dan dat. Het gaat niet altijd om de daad. Het kan, maar het hoeft niet. Jezelf zijn, jezelf begrijpen dat is veel belangrijker.

De zoektocht waar mijn oudste kind aan begon was voor mij ook het begin van een zoektocht, zoals ik eerder vermeld heb.

Links

Advertentie
Starten met een webshop? Bekijk deze checklist!