Een hekel aan iemand hebben is best erg. Je moet het bij mij dan ook ‘goed’ verpest hebben, wil ik een hekel aan je krijgen. Aan Poetin had ik al langere tijd een hekel. Zeker nu de onwettige invasie van Oekraïne begonnen is, moet ik zeggen dit gevoel niet minder geworden is.

Vladimir Poetin

2018

Laten we even teruggaan naar 2018. In dit artikel zette ik uiteen waarom ik destijds niet keek naar het Wereldkampioenschap Voetbal. Een symbolische actie, waarin ik waarschijnlijk alleen stond. Maar goed, principes hè?

Die principes gingen destijds niet alleen over het neerhalen van vlucht MH17, wat een verschrikkelijke gebeurtenis was. De bezwaren die ik had tegen het bewind van Poetin hielden hierbij niet op. Denk aan de moord op journalisten (waaronder Anna Politkovskaja), de moordaanslag op Aleksandr Litvinenko, het ontkennen van een ziekte als HIV en de onderdrukking van de LGBTQIA+ gemeenschap. Dat waren destijds, samen met corruptie en mensenrechten, de belangrijkste redenen om niet te kijken naar het mondiale voetbalfestijn.

Tsjetsjenië

Eigenlijk ging het maar om een persoon. Vladimir Vladimirovitsj Poetin. De voormalig leider van de FSB (1998-1999) was onder Boris Jeltsin premier van Rusland en won populariteit tijdens een andere vuile oorlog. Dat was de oorlog om de onafhankelijkheid van de Tsjetsjeense republiek Itsjkerië. Tsjetsjenië was destijds onderdeel van de Sovjet-Unie en bleef na het uiteenvallen van dit land bij de Russische Federatie. De oorlog zorgde voor vele slachtoffers. In gebieden buiten Tsjetsjenië zag men Poetin als een man die op veel krachtigere wijze dan Boris Jeltsin een einde maakte aan de aspiraties van een deelrepubliek om onafhankelijkheid te winnen. Vergeet niet dat de Sovjet-Unie nog niet zo lang geleden uit elkaar gevallen was en Rusland schoorvoetend genoegen moest nemen met de wens van een aantal deelrepublieken om door te gaan zonder Rusland.

Het aftreden van Jeltsin in 1999 markeerde een begin van een tijdperk. Het tijdperk Poetin. Poetin werd president en de verkiezingen die volgden in maart 2000 werden door hem gewonnen. Ook in 2004 werd hij herkozen. Dankzij een slimme zet stelde hij zichzelf in 2007 niet verkiesbaar als president, maar als premier. Poetin kon op dat moment geen derde termijn aanvaarden, omdat de grondwet van Rusland dit niet toestond. Daarom werd Dmitri Medvedev president van het land.

Eigenlijk was het dus Poetin die gewoon op de achtergrond de touwtjes nog stevig in handen had. Met het opnieuw verkiesbaar stellen in 2012 brak niet alleen een periode aan waarin Poetin president zou zijn en blijven. Hij kon dit ook nog eens langer zijn, omdat de grondwet was aangepast. Voortaan zou een president verkozen worden voor een periode van zes jaar. Omdat dat stuivertje wisselen tussen de functies van president en premier niet verboden is, kan dit tot in lengte van dagen herhaald worden.

Venijn

Tenzij er natuurlijk een leider opstaat van de oppositie die genoeg stemmen weet te behalen. Daar zit nu net het venijn. Sinds zijn aantreden heeft Poetin er alles aan gedaan om ervoor te zorgen dat critici en pers onder de duim werden gehouden. Dan heb ik het dus niet alleen over de moord op Anna Politkovskaja in 2006. Denk ook aan Sergej Joesjenko (politicus, op 17 april 2003 doodgeschoten in Moskou), Yuri Shchekochikhin (politicus en journalist, op 3 juli 2003 overleden aan een onbekende ziekte), Paul Klebnikov (onderzoeksjournalist, op 9 juli 2004 in Moskou doodgeschoten), Alexandr Litvinenko (voormalig KGB-agent en op dat moment Brits onderdaan, vergiftigd met polonium-210 en gestorven op 23 december 2006), Boris Berezovski (zakenman, vermoord in de Engelse stad Ascot op 23 maart 2013) en Boris Nemtsov (politicus, vermoord op 27 februari 2015).

Voorstanders van Poetin verklaren over deze moorden en overlijdens dat er geen bewijs is gevonden dat er een link zou bestaan met Poetin. Zelfs niet met de inlichtingendienst FSB. Dat is nu net het probleem. Dat bewijs. Of liever, het ontbreken ervan. Bewijs is er wel altijd te vinden wanneer tegenstanders veroordeeld moeten worden. Neem nu Aleksei Navalny. Inmiddels verblijft hij in gevangenschap en het ziet er naar uit dat er een nieuwe strafzaak wordt voorbereid. Ditmaal wegens corruptie. Op deze manier blijven alleen die politici over die het eens zijn met Poetin.

Hekel

Tijdens mijn vakantie in 2007 (wat onze huwelijksreis was) had ik het met enkele Russen over Anna Politkovskaja. Ze vertelden me dat het zeer aannemelijk was dat de aanslag uiteindelijk terug te voeren was op Poetin. Alleen bewijs daarvoor zou nooit boven tafel komen. Dat klopt. Het bewijs is ook nooit boven tafel gekomen. Zo gaat dat in het Rusland van Poetin. Iets waar je niets meer dan een hekel aan kunt hebben, als buitenstaander.

De laatste twee jaar wordt veelvuldig het woord “dictatuur” gebruikt door een bepaald deel van de Nederlandse bevolking. Zolang we gewoon naar de stembus kunnen gaan in maart en er bepaalde garanties (scheiding van de machten, wetten en regels) gelden is er geen sprake van een dictatuur. Een dictatuur is een systeem waarbij een leider of een groep de touwtjes op een zodanige manier in handen houden, dat er geen tegengeluid te horen is. Dat je het niet eens bent met bepaalde maatregelen van de afgelopen jaar was volgens mij geen reden om opgepakt te worden. Werd je dit wel, dan was er toch echt meer aan de hand. Dan was je een grens overgegaan. Bijvoorbeeld wanneer je iemand bedreigde.

Nee, Nederland is geen dictatuur. Er valt nog genoeg te veranderen, maar een dictatuur is het zeker niet. Is Rusland dat wel? Wanneer je kijkt naar de situatie in Rusland, waarbij ieder tegengeluid de kop in wordt gedrukt en mensenrechten geschonden wordt, dan is Rusland een dictatuur. Kijk je naar de mogelijkheid die geboden wordt om de inwoners van Rusland te laten stemmen, dan is Rusland geen dictatuur. Bovendien, het land heeft een Doema (parlement).

Dat is nu net het probleem. Je kunt zeggen dat iets zo is, maar dat zorgt er niet voor dat het ook zo is. Ongetwijfeld zijn tegenstanders van de maatregelen van de afgelopen twee jaar nu hard aan het lachen. Want waarom zouden we dan aannemen dat Nederland geen dictatuur is? Simpel, omdat niet alle macht in handen is van een persoon of een groep personen. Dat kun je denken, toch is dat niet zo. In het geval van Rusland is dat wel zo. Daar is Poetin eigenlijk al sinds zijn aantreden in 1999 bezig om alles wat tegen hem was uit te schakelen. Keer op keer slaagt hij hierin.

Dat vind ik persoonlijk goede redenen om een hekel te hebben aan iemand…

Wat maakt het anders in Rusland? De man die de leiding heeft doet iets wat de Griekse filosoof Aristoteles omschreef als het handelen uit eigenbelang. Niet de gemeenschap is hierbij gebaat. Het is de man en de groep om hem heen die erbij gebaat is. De tegenstellingen in Rusland zijn bijzonder groot.

Kerk en religie

Wat in Rusland ook een belangrijke rol speelt is de rol van de kerk. Kortom, religie. Jarenlang werd de kerk misschien wel door de communistische machthebbers toegestaan, maar alleen om verdere onrust te voorkomen. Het communisme ‘gelooft’ niet in een kerk. Een kerk staat voor hiërarchie en dat komt niet overeen met de essenties van het communisme. Was daarmee de kerk dan helemaal uitgeschakeld? Zeker niet. Wel was er sprake van een bepaalde sturing vanuit de overheid. De kerken mochten bepaalde dingen niet doen.

Na de val van het communisme in de jaren negentig werd duidelijk dat er voor religie weer een belangrijke plaats ingeruimd zou worden. Daarmee stel ik niet dat er sprake is van een religieus extremisme. De kerk heeft invloed gehad op het politieke beleid. Dat komt duidelijk naar voren wanneer het gaat om de rechten van de LGBTQIA+ gemeenschap in Rusland.

Ligt het aan Poetin, dan is deze gemeenschap er een die te vuur en zwaard verwoest moet worden. Dit gaat in tegen de ‘traditionele’ waarden. Lees dan dus: de waarden van de Russisch-orthodoxe kerk.

We kennen allemaal de voorbeelden wel van een duidelijk anti-LGBTQIA+ beleid in Rusland. Bekend is de wet die in 2013 aangenomen werd en waarbij er in het bijzijn van minderjarigen niet gesproken mag worden over homoseksualiteit en het verboden is om uiterlijke kenmerken van de LGBTQIA+ gemeenschap te dragen. Dit verbod gaat verder dan schoolboeken. Denk aan televisie, film en andere creatieve uitingen. Maar ook op digitaal vlak. Dat brengt me direct bij het volgende punt.

De digitale heerschappij

Als het aan Rusland (Poetin) ligt, dan moet er ook paal en perk gesteld worden aan de uitingen die niet overeenkomen met de traditionele Russische waarden. Omdat de digitale wereld de grenzen van Rusland niet kent of wil kennen, ontstaat een probleem over het ‘beschermen’ van de traditionele waarden en andere politieke opvattingen. Immers, uitgeweken politici kunnen via het internet hun woorden vrij verspreiden. Dat is tegen het zere been van de machthebbers in Rusland. Vergeet namelijk niet dat Poetin niet alleen staat. Hij is omringd door een kliek van ‘jaknikkers.’

Een beproefd middel voor het uitschakelen van alles wat ‘anders’ is dat zijn de digitale aanvallen. Cyber-aanvallen. Ook via zogeheten trollenfabrieken wordt gepoogd invloed uit te oefenen op de digitale wereld. Een trollenfabriek verwijst overigens naar het woord trol (Engels: troll). Dit is een persoon die berichten plaatst met als een doel: het uitlokken van bepaalde emoties. Ook houdt een trol zich bezig met het verspreiden van onjuiste berichten. Nepnieuws dus.

Wanneer je lang genoeg blijft pogen om iets online te bereiken, zelfs wanneer het niet op de waarheid berust, dan bestaat er een kans dat je een bredere doelgroep kunt aanspreken. Zeker wanneer je dit massaal doet. Zeker dus wanneer je dit laat doen door trollenfabrieken. Dat is wat er gaande is als het gaat om de digitale heerschappij.

Dan zijn er nog de pogingen die gedaan worden om ook daadwerkelijk dingen ‘online’ over te nemen. Denk aan de cyber-aanvallen op Oekraïne. Niet alleen op Oekraïne overigens.

Dit bovenstaande vind ik persoonlijk best goede redenen om een hekel te hebben aan Poetin….

De huidige situatie

Je zou dus kunnen zeggen dat ik al langere tijd een hekel heb aan Poetin. Met hekel bedoel ik overigens niet de neiging om de man persoonlijk iets aan te doen. Daar geloof ik absoluut niet in. De huidige situatie maakt dit niet heel veel beter.

We zijn in deze huidige situatie gegaan van een erkenning van twee deelrepublieken, naar een vredesmissie. Dat is opvallend, want de Donbas liggen in het zuidoosten van Oekraïne. De afstand tot bijvoorbeeld Kiev bedraagt ongeveer 740 kilometer. Was het dus een vredesmissie, dan is het raar dat de strijd zich afspeelt in gebieden ver buiten de Donbas.

Wat er gaat gebeuren, dat weet ik natuurlijk niet. Ik deel alleen mijn visie op Poetin en onderbouw waarom ik een hekel heb aan deze dictator. Misschien zou je kunnen stellen dat ik al een hekel had aan Poetin voordat het een trend werd.

Het is voor mij niet te begrijpen dat er een schare fans van Poetin te vinden is in ons land. Niet alleen onder de ‘gewone’ burgers. Ook bepaalde politici steken hun adoratie voor de Russische leider niet onder stoelen of banken. Dat geeft te denken. In ieder geval zorgt dit er bij mij voor dat ik mijn vraagtekens plaats over motieven, visies en standpunten.

Goed, wat weet ik er nu vanaf? Ik ben geen Rusland-expert. Ik ben ongetwijfeld veel beter in stofzuigen. Dat is wat ik morgen maar eens ga doen. Ik wil de kinderen niet wakker maken.

Vergelijkbare berichten